Wyspy Aran – Inishmore, Inishmaan i Inisheer – leżą niecałe 50 km od Galway Bay. Budowle wznoszone tu w czasach pogańskich i w okresie wczesnego chrześcijaństwa należą do najciekawszych obiektów archeologicznych w Europie. Przetrwał także język, a mieszkańcy, odizolowani od sąsiadów wodami Atlantyku, utrzymali tradycyjny sposób życia. O wyspie i życiu jej mieszkańców opowiada poniższy filmik oraz artykuł:

Najbardziej szczegółową mapę i przewodnik po wyspach można kupić na Inishmore, a także w księgarniach i biurach informacji turystycznej w Galway i Clare. Aran zwiedza się łatwo, ale mapa przyda się osobom zainteresowanym szczegółami archeologicznymi i irlandzkimi nazwami miejsc. Jednodniowa wycieczka z Galway to za mało, by dokładnie zwiedzić okolicę – warto zostać tu przynajmniej dwa dni i spędzić noc na Inisheer czy Inishmaan.

Najstarsze forty w kształcie okręgu pochodzą z epoki żelaza (ok. 400 r. p.n.e.–500 r. n.e.), choć według ostatnich badań niektóre spośród większych budowli powstały w epoce późnego brązu (ok. 700 r. p.n.e.). Około V w. na wyspę do zakonu św. Endy dotarli chrześcijanie i założyli Ionę, Clonmacnois i Kilmacduagh. Najstarsze ocalałe ślady budowli sakralnych są datowane na VIII w.

Wraz z rozwojem handlu w Galway zwiększało się strategiczne znaczenie wysp. W średniowieczu walkę o kontrolę nad nimi toczyły klany O’Flaherty z Connachty i O’Brien z Munsteru, większe sukcesy osiągali zazwyczaj ci ostatni. W 1565 r. królowa Elżbieta I zakończyła spór, przyznając wyspy pewnemu Anglikowi pod warunkiem, że będzie utrzymywał żołnierzy i chronił interesy Korony. W połowie XVII w. utraciły znaczenie polityczne. Po restauracji umieszczeni tam żołnierze Cromwella zintegrowali się z miejscową społecznością.

Po odejściu Anglików zapanowała bieda, którą w XIX w. wzmogły wysokie opłaty za czynsz i dzierżawę, pobierane przez bezwzględnych właścicieli ziemskich. Nic dziwnego, że wyspiarze aktywnie brali udział w działaniach agitacyjnych Ligi Ziemskiej. Mimo powiązań z głównym ruchem politycznym na lądzie i udzielania schronienia patriotom podczas wojny o niepodległość, niezmiennie żyli odizolowani od reszty kraju. To odosobnienie pozwoliło na utrzymanie i pielęgnowanie oryginalnych obyczajów. Gdy w latach 90. XIX w. wzrosło zainteresowanie kulturą celtycką, wyspy Aran i Blaskets stały się przedmiotem badań socjologicznych i lingwistycznych. Dzięki obserwacjom J.M. Synge’a zainteresowali się nimi intelektualiści działający na rzecz odrodzenia tradycji celtyckiej (Gaelic Revival).

Odkrycie społeczności najprawdziwszych Celtów stanowiło siłę napędową ruchu patriotycznego. Jednak niektórzy twierdzą, że typ antropologiczny mieszkańca Aran – ciemna skóra, wysokie czoło i rzymski nos – rozwinął się dzięki żołnierzom Cromwella, którzy się tu osiedlili. Stąd pochodzi wielu znakomitych pisarzy, m.in. Liam O’Flaherty, urodzony na Inishmore, autor powieści Famine (Głód; 1937), i celtycki poeta Máirtín Ó’Direáin, opisujący w swych wierszach trudy życia wyspiarzy.

źródło: www.odyssei.com